Lwów to jedno z najważniejszych miast w historii Polski. Założony przez książąt ruskich w XIIÍ wieku, już od połowy XIV wieku i przyłączenia go do Polski przez Kazimierza Wielkiego wzrastał stając się jednym z największych ośrodków politycznych, gospodarczych i kulturalnych Królestwa Polskiego, a później Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Epoka Jagiellonów przyniosła miastu rozkwit. Siłą Lwowa była jego wielokulturowość i wieloreligijność. To tu ulokowano siedziby archidiecezji katolickiej, a także biskupów prawosławnych i ormiańskich. To tu Polacy, stanowiący ponad połowę mieszkańców miasta, wraz z Żydami, Ormianami, Ukraińcami i Niemcami, zgodnie budowali tkankę miejską. W XVII wieku w Lwowie zainaugurował działalność Uniwersytet (ówczesna Akademia Lwowska), który – korzystając z lwowskiego zaplecza kulturowo – społecznego – stał się prężnym centrum naukowym Europy.
Lwowa nie ominęły burze dziejowe. Powstanie Kozaków w 1648 r. I potop Szwedzki nie wlały się jednak do miasta. Miasto nie otwarło bram i pozostało wierne Polsce. Symbolem tej wierności są śluby Jana Kazimierza w Katedrze Lwowskiej. Choć nie jest stolicą, Lwów jest powiązany z władcami Polski także personalnie. Tu umiera król Michał Korybut Wiśniowiecki i przychodzi na świat król Stanisław Leszczyński.
Po rozbiorach Rzeczypospolitej, Lwów został stolicą Galicji. Siła społeczna miasta nie została jednak stłamszona i w czasie panowania austriackiego, miasto nie przestało się rozwijać. Założone zostają: Biblioteka im. Ossolińskich i Teatr Skarbkowski, powstają Opera i Muzeum Narodowe. Miasto pełni rolę nieoficjalnej stolicy Polski. Lwów wraca po bratobójczej wojnie. W 1918 r. musi wybierać: Polacy chcą przyłączenia do Polski, Ukraińcy do Ukrainy. W bolesnej wojnie o polski Lwów walczą
nawet dzieci i starcy (z karabinem w ręku walczyli światowej sławy naukowcy Ludwik Rydygier czy Andrzej Gawroński, a takie młodzież szkolna i uniwersytecka). Dzięki bohaterskiej postawie obrońców i pomocy z Polski miasto zostaję przyłączone do Rzeczypospolitej Polskiej.
Polski okres międzywojenny to bezsprzeczny rozwój Lwowa. Uniwersytet Jana Kazimierza przewodzi polskim uczelniom i z powodzeniem nadaje ton nawet światowej nauce. Osiągnięcia Stefana Banacha (analiza funkcjonalna) i Stanisława Ulama (bomba wodorowa) wchodzą do historii matematyki. Profesorowie Ludwik Ehrlich i Rafał Lemkin wywierają istotny wpływ na kształt współczesnego prawa międzynarodowego. Ludwik Rydygier jest pionierem w operacjach żołądka, Rudolf Weigl ratuje miliony ludzi opracowując szczepionkę na tyfus. Rozwojowi nauki partneruje gospodarka. W 1929 r. Lwów organizuje Targi Wschodnie, najważniejszą wystawę gospodarczą ówczesnej Polski. Wystawiają się na nich lwowskie fabryki alkoholi, słynne Baczewski i Smirnoff. Lwów został też siedzibą koncernu Polmin, jednej z największych firm naftowych Europy.
Rok 1939 przynosi okupację sowiecką, a 1941 niemiecką. Po wymordowaniu Żydów przez niemieckich nazistów, Lwów w swym charakterze pozostaje polski. W 1944 r. Armia Krajowa (we współdziałaniu z Armią Czerwoną) wydziera Lwów Niemcom. Niestety, miasto nie wraca do Polski. Zostaje przyłączone do ZSRR, Zasiedlone głównie przez Ukraińców i – także w wyniku masowej emigracji Polaków – traci swój polski charakter. Lwowianie rozjeżdżają się po świecie, odgrywając niemałą rolę w różnych obszarach nauki, gospodarki i kultury. Brak chyba dziedziny, w której nie przodowaliby w Polsce czy Europie. Biorąc za przykład kino i literaturę urodzonymi we Lwowie są: Ryszard Filipski, Krystyna Feldmann, Andrzej Żuławski, Wojciech Pszoniak, Wojciech Kilar, Leopold Staff, Adam Zagajewski czy Stanisław Lem (w jego wypadku wichry historii wiążą się z nazwiskiem, bo niemiecka nazwa Lwowa to Lemberg).
Po upadku Związku Sowieckiego powstaje niepodległa Ukraina, w której 800 – tysięczny Lwów jest najbardziej Zachodnią metropolią. Kształt miasta docenia UNESCO, które wpisuje Lwów na listę Światowego Dziedzictwa Kultury (w 1998 r.). W ostatnich dwóch dekadach odrestaurowana zostaje część zabytków, rozwija się turystyka oraz współpraca z Polską i Europą. Odradza się też pamięć o chlubnej polskiej przeszłości.
Rosyjska wojna w Ukrainie blokuje swobodny rozwój miasta. Choć oddalony od frontu, Lwów jest ostrzeliwany i bombardowany przez Rosjan. Siła społeczna miasta – i jego położenie – sprawiają, że Lwów, po raz kolejny w historii, przeradza się w bramę do Europy.
Joanna i Adam Dobosz
